آداب و رسوم ماه رمضان در تركيه

ماه رمضان در تركيه و در ميان مسلمانان اين كشور از اهميت خاصي برخوردار است و با فرارسيدن اين ماه مبارك مردم مسلمان تركيه همگام با ساير مسلمانان جهان با شور و شعف به استقبال اين ماه پربركت مي‌روند‌. مسلمانان تركيه معتقدند كه ماه رمضان بركت و خير را در سفره‌هاي آنان افزايش مي‌دهد حتي اگر در بدترين شرايط اقتصادي باشند و خداوند به يمن و بركت اين ماه عزيز درهاي خير و نعمت خود را به روي بندگانش مي‌گشايد. آغاز ماه مبارك رمضان در تركيه بسيار شاخص و مورد توجه است و حتي غيرمسلمانان نيز با اين مسأله به خوبي آشنا هستند. شهر استانبول كه در گذشته مركز خلافت عثماني بوده، ميراث اسلامي بسياري را از آن دوران در خود جاي داده است و اين شهر حاصل آدابي در خصوص اين ماه است كه مستقيماً از دوره عثمانيان به جا مانده است. مسلمانان در تركيه قبل از شروع ماه رمضان به تزئين خيابان‌ها و مساجد مي‌پردازند و با چراغاني و الوان كردن مساجد و گذرها، آمدن ماه رمضان را به يكديگر تبريك مي‌گويند.

بازار عطارين كه يكي از مهم‌ترين و بزرگ‌ترين بازارهاي قديمي تجاري در كلان‌شهر استانبول است، در ايام ماه رمضان ازدحام شديدي جهت خريد و فروش در آن به چشم مي‌خورد و مسلمانان به خريد مايحتاج اين ماه به‌ويژه انواع شيريني‌ها و غذاهاي مخصوص اين ماه اقدام مي‌كنند. شيريني‌هاي تركيه از تنوع بسياري برخوردار است و بالغ بر سي‌ و شش نوع شيريني و پيراشكي است كه اصطلاحاً به آنها «pasta borek» مي‌گويند كه باقلواي خاص تركيه نيز در زمره اين شيريني‌ها جا دارد. سفره‌هاي افطاري مسلمانان اين كشور شامل زيتون، پنير، خرما، باقلوا و انواع سوپ و آش است كه به آن «چوربا» گفته مي‌شود كه از تنوع خاصي نيز برخوردار هستند. برخي از اين چورباها از دوران عثماني به جا مانده است. طي ايام ماه مبارك رمضان در برخي از شهرهاي تركيه چادرها و خيمه‌هايي در ميادين و اماكن عمومي به منظور افطاري دادن برپاست تا كساني را كه هنگام افطاري در منزل نيستند يا در حال رانندگي‌اند افطاري دهند. اين سفره‌هاي افطاري از سوي شوراهاي خيريه يا افراد خير و در برخي موارد از سوي شهرداري - بلديه- گسترانيده مي‌شود و بيشتر در دو شهر آنكارا و استانبول مورد توجه قرار مي‌گيرد. ماه رمضان در تركيه در عين تقدس و محترم بودن براي غيرمسلمانان هيچ محظوريتي از نظر خوردن و آشاميدن ايجاد نمي‌كند و حتي مسلمانان در اين زمينه كاملاً مختار هستند. لذا پايبندي به احكام شرعي از جمله روزه امري قلبي و ايماني است كه هيچ فشار اجتماعي- سياسي آن را بر فرد تحميل نمي‌كند.

مساجد در اين ماه از ازدحام بيشتري نسبت به ماه‌هاي ديگر برخوردار است، به‌ويژه مساجد بزرگ و معروف كه مسلمانان تركيه از هرجا سعي مي‌كنند به آنجا بيايند و نماز را در اين مساجد باشكوه به جماعت بجاي آورند، به‌خصوص نماز تراويح كه مخصوص اهل سنت است و مردم تركيه ترجيح مي‌دهند آن را با جماعت اقامه كنند تا از فيض بيشتري در ماه مبارك رمضان بهره‌مند شوند. هنگام سحر علاوه بر بانگ مناجات مساجد براساس عادتي ديرينه و قديمي سحرخوان به خيابان‌ها و كوچه‌ها آمده و براي بيدار كردن مسلمانان جهت خوردن سحري و اقامه نماز آواز سر مي‌دهد و بعد از اقامه نماز صبح مسلمانان به قرائت قرآن مي‌پردازند. قرائت و بعضاً تفسير قرآن در اين ماه در مساجد پرشمار تركيه بسيار رواج دارد و يك عادت بسيار زيبا اينكه كساني كه به مساجد مي‌آيند يا سر سفره‌هاي افطاري و سحري مي‌نشينند همواره خود را با عطر كه به آن كلونيا مي‌گويند معطر مي‌كنند و در تمامي مراسم و اعياد به‌ويژه اعياد اسلامي مانند عيد قربان و عيد فطر اين سنت پسنديده اجرا مي‌شود. در اين ماه برخي از شبكه‌هاي تلويزيوني تركيه نيز با تدارك ديدن برنامه‌هاي خاص به استقبال اين ماه عزيز مي‌روند و اقدام به پخش برنامه‌هاي احكام و سريال‌هاي اسلامي قبل از افطار و هنگام سحر مي‌كنند و قرائت قرآن و برنامه‌هاي تواشيح نيز از اين شبكه‌ها در طي اين ماه پخش مي‌شود. با شروع ماه مبارك رمضان در استانبول نمايشگاه بزرگي از كتاب‌هاي اسلامي نيز برگزار مي‌شود كه تا پايان ماه رمضان ادامه دارد و در آن به ارائه كتاب‌هاي ديني مي‌پردازند. فعاليت‌هاي اين نمايشگاه هر روز پس از نماز مغرب آغاز مي‌شود و روزانه هزاران نفر از آن ديدن مي‌كنند. در يك سوي نمايشگاه مكاني براي افطاري يا غذاهاي پس از افطاري وجود دارد. در محوطه بيروني نمايشگاه برخي مردم توليدات دستي و كارهاي هنري و برخي محصولات غذايي خود را به فروش مي‌رسانند، مانند تابلوهاي خطاطي اسلامي، تصاوير اسلامي، كتاب‌هاي ديني، عطرها و شيريني‌هاي مخصوص. برنامه ديگر در ماه مبارك رمضان به نمايش گذاشتن «خرقه شريف» است كه در استانبول واقع است. اين خرقه منسوب به نبي مكرم اسلام(ص) است كه سلطان سليم عثماني هنگام فتح مصر از آخرين خليفه عباسي دريافت كرد و آن را به همراه واگذاري منصب خلافت به سلطان عثماني از حجاز به استانبول منتقل كرد و سلطان عبد‌الحميد دوم با تأسيس مسجدي در سال 1853 ميلادي صندوقچه‌ خرقه شريف را در آن نگهداري كرد. نمايش خرقه شريف بسيار مورد توجه مردم تركيه است و از اقصي نقاط اين كشور براي ديدن آن به استانبول مسافرت مي‌كنند. آخر ماه مبارك رمضان كه در واقع عيد سعيد فطر است در تركيه بسيار مورد توجه است و پس از عيد قربان دومين عيد رسمي تركيه است و به مدت سه روز كشور تعطيل رسمي است. عيد فطر را در تركيه عيد رمضان مي‌گويند و به دليل مصرف زياد شيريني و آب‌نبات در اين روز به خصوص براي هديه دادن به كودكان به شكر بايرامي (عيد شكر) معروف است. در عيد فطر زيارت اهل قبور، پوشيدن لباس‌هاي نو، ديد و بازديد خويشان و دوستان و آشنايان مرسوم مي‌باشد. نماز عيد فطر نيز با شكوه تمام و با حضور برخي سران سياسي و دولتي تركيه در مساجد سراسر كشوربرگزار میشود.

 

يازيليب87/06/12ساعات 13:32 علی احمدزاده| |