توركجه يازمالار
گله جك آذربايجانا ، يالنيز و يالنيز آذربايجانلا گله جك
بير كيچيك كندده بير ار و آرواد ، اوشاقلاريلا بير ليكده ياشايير ديلار .
داردونيادان بير نئچه هكتار يئر و بير اينك ، بير قويون و بير تويوخ وارلارييدي. بو كند ائوينده ،هر كند ائوينه بنزر كن، بير سيچان قاليردي و اويان بوياندان
بير شيئلري اوغولويوب يئييردي . بو ائوين آروادي بو سيچان دان قورخوردو و بو قورخونو هر آندا اوزويله
داشيييردي . بير گون كيشي يه دئدي : آي كيشي ايستيرسن من بو سيچانين قورخوسوندان
بير گون دوشوب سكته ائيلي ييم ، منه بير فيكير قيلماليسان . اري فيكره داليب و بير
سيچان تله سيني آلماقي سويله دي ، و آرواد بو قراري قبول ائتدي . بو سوزلري سيچان
ائشيديردي ، و اولوم قورخوسو اونون جانينا دوشموشدو . سيچان او گئجه ني ياتا بيلمه دي و هر آندا او تله يه دوشمه ييني يوخودا گوروب
و اويانيردي . نه ائيله دييني بيلميردي ، سوندا بو قرارا يئتيردي كي تويوخ ، قويون
و اينك دن يارديم ايسته سين و بو فيكير له سحره قدر ياتدي . سحر چاغي تئزدن تويوغو حيطده يئمك حاليندا تاپيب و اوز سوزونو اونا يئتيردي ،
تويوخ بير آن باشيني اونا ساري چئويريب دئدي : منه ربطي اولان بير ايش بو آرادا
يوخدور، اوز ايشيندي منه دخلي بوخدور . سيچان تله سيك قويونا ساري دوندو ، قويون قاباغيندا اولان اوت علفدن يئييردي ،
سيچاني گوره ركن دئدي : هه ، سيچان ندي ، احوالين خوش دئييل ، ده گوروم نه اولوپ .
سيچان سوزونو اونا دئدي . قويون دا تويوخ كيمي اونا بير چارا قيلانمادي . سيچان اينگي آخوردا يونجا يئمك حاليندا گوردو و اونا ساري گئتدي ، اما اينك ده
اونا هئچ بير يارديم ائيلييه بيلمدي . سيچان گليب و اوز يوواسيندا گيزله نيب ، ائشييه چيخميردي ، چون كي تله ني
آرواد دوز اونون يوواسينين اونونده اكميشدي . نئچه گون بئله بير حالدا كئچدي . بير گون بير ايلان او ائوه ياخينلاشيب و
اوزونه يئمك آختاريردي ، آرواد ائوده ايشله ييردي ، بير آندا ايلان آروادين
توپلوغوندان سانجيب و سرعتله اوزاقلاشدي ، آروادين سسي يئره و گويه قوپدو
،.......... . حكيم لر آروادين باشي اوستونه گليب و علاجيني تويوخ سويو يئمك ده گوردولر ،
كيشي تويوغون ياشيني كسديريب ، سويونو آرودا يئديديردي . آروادين خسته ( ناخوش) اولدوغونا گوره تانيشلار قوناق گليرديلر ، كيشي
قوناغلار اوچون قويونون باشيني كسديردي . بير نئچه گوندن سونرا آرواد بو يارادان اولدو، ياس مجلسي توره ندي، باش
ساغليغينا گلن لر اوچون كيشي اينگي كسديريب و احسان وئرديردي . اما بيزيم ناغيلدا اولان سيچان ساغليقلا اوز يوواسيندا قالميشدي ، بو آرادا
سيچان تله سيني اورادان گوتوروب ائشيگه آتميشديلار . عزيز دوستلار بو ناغيلدان نه باشا دوشدوغونوزو بيلميرم آما گلين بيز او تويوخ
و قويون و اينك كيمي يالنيز اوز فكيريميزده اولميياق بيز بير توپلومدا ياشاييرك و
اوز اطرافيميزدا اولان لارين دا ايشلرينه گرك فيكير وئرك .
قصد من از نوشتن این مطلب نه پرداختن به مسایل سیاسی است ونه اینکه عقاید ناسیونالیستی و یا انتر ناسیونالیستی دارم و نه مارکهایی همچون پان تورکیسم و یا پان فلانیسم به من می چسبد که از قدیم گفته اند " دانیشماق گوموشدن اولسا دانیشماماق قیزیلداندیر " و یا " دیلینی ساخلییان باشینیدا ساخلییار". اما چه کنم که بعضی مواقع نمی توان چشم بر حقایق بست و سکوت کرد که از قدیم گفته اند " درد چوخدور ائشیدن یوخ". چند روز پیش روزنامه جوان در ستون برداشت صفحه دوم خود مطلبی در مورد مصادره مولانا] شاعر به اصطلاح ایرانی[توسط تورکها نوشته و پیش بینی کرده بود که حافظ و سعدی نیز در آینده نزدیک مصادره خواهد شد . با خودم گفتم " ده ده ن سوغان ، نه نه ن ساریمساق ، سن هارادان اولدون بئله نیشکر " من فقط در دو جمله مطلبی مینویسم و قضاوت و نتیجه گیری را به خودتان واگذار میکنم. 1) حضرت مولانا در شهر بلخ به دنیا آمده و در شهر قونیه تورکیه امروزی عاشق مراد خود شمس تبریزی شده و در همان جا نیز وفات یافته است. در قونیه مطمئنا کسی فارسی حرف نمی زده است ، اما وی اشعارش را بنا به دلایلی که در این مجال نمی گنجد به فارسی سروده است ] البته اشعار تورکی زیادی از وی نیز هست [ . حال مسوولان فرهنگی کشورمان مدعی اند که این شاعر صد در صد ایرانی است و تورکها وی را از ما دزدیده اند و الکی این همه خرج برای وی میکنند. ( خدا اجرشان بدهد که حداقل این شاعر را به دنیا شناسانده اند) . سوالم از مسوولان فرهنگی این است که اگر هرکسی فارسی بسراید ایرانی است پس افغانها و تاجیکها که فارسی حرف میزنند چرا ایرانی نیستند !!!؟ 2) چند سال پیش کشور های عربی، رازی و ابن سینا و چند دانشمند دیگر را به خاطر نوشتن کتابهایشان به زبان عربی ، عرب معرفی کردند، مسوولان فرهنگی ما دوباره ادعا کردند که اینگونه نیست ایشان در ایران متولد شده در همین جا زندگی و فوت شده اند فقط کتابهایشان را به عربی نوشته اند و در واقع ایرانی اند. یاد ضرب المثلی افتادم " دیمه منه ، دیمه ییم سنه" حالا قضاوت را به شما میسپارم " بیر الده ایکی قارپیز توتماق اولماز " دوستان عزیز نظر من این است بیایید جهانی فکر کنیم اینکه مولانا ،رازی ، این سینا و... کجا زیسته اند به چه زبانی نوشته اند مهم نیست بیایید ببینیم برای ما چه به یادگار گذاشته اند تا بتوانیم از میراث آنها استفاده کنیم. امیدوارم به من لقب ضدوطن ندهید که من هیچ وقت مرزی برای کشور ها قائل نیستم مهم انسانیت است نه زبان و ملییت و.... . ائلیمیزده اوبامیزدا یاشایان گنج ایگید لر ، قیزلار و اوغلانلار یاشادیغینیز یوردون قدرینی بیلیب ، آنا یوردونوزو ترک ائتمه گین. باخیرام ائلیمه ، بابالاریما، اوز گونوم ، ، طالعیم ، گلیر اوزومه گوزوم ، ایاغیما تیکیلی قالیر سرحدده قاراوول اولان بیر عسگر بیر گون یولداشینا دئییر کی " باخ سر حددین بو تاییندا دا تورپاق ، داغ ، مئشه وار ، او تاییندا دا . ندندیر کی ، بیز بو تایدا کی تورپاغی ، داغی ، مئشه نی سئویریک ، اونو قورویور ، یولوندا جاندان کئچمه یه راضی اولوروق ، گئجه گوندوز کئشیگینده دوروروق ؟ بیزده نه وار کی ، بیزی سرحدی ترک ائتمه گه قویمور ؟ یولداشی جاواب وئریر کی ، بیزده بیر " زاد" وارکی ، او بیر "زاد " قویمور . عسگر دئییر: او بیر "زاد" ائله سنده وار ، بیرده منده ؟ یوخسا هامیدا وار؟ دوغرودور . بیزده بیر "زاد " وار کی آنا دان دوغولدوغوموز ، بویا باشا چاتدیغیمیز ، دوزنگاهلاریندا گزدیگیمیز ، یایلاقلاریندا سئیر ائتدیگیمیز یئر لره سئومگه وادار ائدیر . من اوزوم 4 – 5 ایلدی ماکو – شوط دان اوزاقدا یاشییرام، آمما همیشه یئریمین یوردومون حسرتینی چکمیشم بیر واخت تاپاندا ، باشیم مشغله دن آییلاندا شهریمیزه دئیه یوگورموشم . ایه واللاه آدام بیر تیکه چورک آواراسیدیر . بیر تیکه چوره یه نه وار کی ، آدام هر هارا دا اولسا ، تاپا جاق . آمما نئجه دئیر لر : ائله ده هاسات دئیل ، چورک داش آلتیندان چیخیر . یوخسام ها ! .من هارا ، ایلام هارا ؟ مگر آدام ماکو ، شوطون او گوزل یاز، یای هاواسی ، بولاقلارینین دوم دورو سویو ، گویه باش اوجالتمیش داغلاری ، حسرت چایی آرازین ساحیلی ، ماکو سرداری نین سارایی ، فرهادین شیرین اوچون قازیلمیش غاری ، و مین لرجه گوزللیگی قویوب بورادا نه آختاریر ؟ گور فلک بیزی هارالارا گتیریب چیخاریب ؟آیاز هاوایا ، اولدوزلو گئجه یه ، سازاقلی گدیگه بئله تامارزی قالمیشیق و ائله جه اوشاقلیقدا کی گونلریمیزین حسرتینی چکیریک . حسرت چکیریک کی ، شاعر ائل اوغلو دئمیشلی : یئنه یورد سالایدیق او یاسدان چادا یئنه اویاماجدا کولک اسه یدی اویانیب یوخودان سحر مئهی نین یئنه یدی داغلارین شلاله قیزی دیلینده بیر اتک عطری ، یارپیزی اورکولوب ، آتیلیب گورنده بیزی بوتون ائلیمیز اوبامیزدان آیری دوشموش و سوزون اصل معنا سیندا سورگونه سورولموش بیز لر نه ایله شادیق ؟ بیزیم شادلیقیمیز ائل اوبامیزی ، اوشاغلیغیمیزی ، خاطر لاماقلادیر. اتک یازیلاری : ___________________________________________________________ رسم الخط زبان تورکی: گذشته ، حال وآینده رسم الخط خاص زبان تورکی را باید خط باستانی " گوک تورک" و خط اویغوری دانست و لیکن امروزه این دوخط وابسته به تاریخ هستند . وهیچ کدام کاربردی ندارند.در گذشته در برهه ای از تاریخ ، به ویژه در دوره امپراطوری عثمانی ، خط عربی تنها خط مشترک تورکها بوده است و این خط پیوند فرهنگی قوی میان تورکها از قازان و تاشکند تا تبریز و باکو و استانبول از یکسو ، و میان تورکها و جهان اسلام از سوی دیگر ایجاد کرده بود . که متاسفانه باظهور استالین و آتاتورک و تبدیل خط بخشی از اعظم جهان اسلام به خط غیر عربی ، این پیوند فرهنگی از هم گسیخت.استالین به حدی از وحدت کشورهای اسلامی هراس داشت که حتی به تغییر خط قناعت نکرده و هرگونه ارتباط فرهنگی میان تورکان شوروی پیشین را نیز سد کرده بودند. اما کار آتاتورک هر قدر هم خوشبینانه ارزیابی شود و خیانت تلقی نگردد دست کم یک اشتباه مهلک برای جهان اسلام و عامه مردم تورک بوده است . حرفی نیست که رسم الخط لاتین و حتی کریل برای آموزش زبان تورکی ساده بوده و خاصه اینکه این دو الفبا فونتیک بوده و به خوبی میتواند صائت های زبان تورکی را نمایش دهندو همین باعث سهولت آموزش یادگیری زبان تورکی با این رسم الخط هاست . لیکن معلوم است که هیچ کدام از این رسم الخط ها نتوانست همچون خط عربی باشد وانگهی در مورد زبان تورکی عیب این رسم الخط ها در همان حسن آن یعنی فونتیک بودن آن است . فونتیک بودن الفبا ، زبان را بصورت لهجه در می آورد و از وسعت آن میکاهد . مقایسه دوره عثمانی با دوره کنونی تورکیه کافی است تا ما را به زیان بار بودن خط لاتین رهنمون گردد. در دوره عثمانی که کتابها با حروف عربی چاپ میشد و همه تورکها در اقصی نقاط آسیا آن را به راحتی میخواندند ، به دلیل فونتیک بودن الفبا هر کسی آن را به لهجه خود می خواند ولی امروزه بر فرض آنکه همه خط لاتین را فراگیرند ، باز هم کتابها دارای لهجه بوده و بیگانه به نظر خواهد رسید . اگر در دوره عثمانی واژه خبر ، نطق ، خمیر به همین صورت نوشته شده و هر کسی آن را به لهجه خود می خواند ، امروزه این کلمه با لهجه استانبول به صورت :هابار ،نوتوق ، هامور ..... در آمده که برای دیگر لهجه ها غریبه مینماید. خط به خودی خود هیچ تقدسی ندارد و رسم الخط عربی هم وحی منزل نیست . خط را انسان برای ارتباط ساخته است و طبیعی است که آن را در جهت همین هدف و برای ارتباط تغییر دهد ولی سخن اینجاست که آیا تغییر خط عربی علاوه بر این که دست مردم را از منابع تاریخی و دینی خود کوتاه کرد . امروزه یک عرب ، یک فارسی زبان و تورکهای ایران در موزه های استانبول و کتابخانه های آن خود را صاحبخانه احساس میکند ، ولی یک استانبولی در آن غریبه است. در هر حال خط عربی خط فرهنگ و هویت تورکها ست و تغییر آن هم به دنیای اسلام و هم به فرهنگ تورکها آسیب فراوان وارد کرد.خوشبختانه گسترش چاپ و نشر کتابهای تورکی با الفبای عربی در ایران و غیره هنوز روزنه امیدی برای مسلمانان تورک زبان است و راه بازگشت به خویشتن آنان را روشن میسازد. یالنیز سنی دوشونورم ، یالنیز سنی سئویرم سنی ایسلاک کیپریکلریمده گوزلییرم . سنی هر آخان گوز یاشلاریمدا اوزلییرم . سنی سوسگون دیلکلریمده هارای لییرام . سنی سینیخ اورگیمده گیز لینجه ساخلاییرام ، قورویورام ، اما سنی سنسیز یاشاییرام . سن ایچیمده حسرتیمسن ، داغلار جا بویوک . گتیرمیسن گتیرمیجکسن فسن اورگیمده کی آمانسیز آدسان ، یاندیریرسان ، یاخیر سان ، نه دینلنیرسن ، نه دینلیرسن. سس سیز جه یانیرام ، بیتیرم ، اما ایچیمده کی سئودا هئچ توکنیب اولمک بیلمیر ، هئچ سوکولوب اورکدن قوپاریلماک بیلمیر ، گوندن گونه بویویور ، اورگیمین گیز لین کوچه لریندن باش قووزاییر. دودار لارینا تیرمانیر . گوزلریمه قدر گلیر . باخیشلاریمی مندن آلیر . گوزلریمیسندن باشقا سینا قاپا تیر " یانلیز سنی دوشونوروم یالنیز سنی سئویرم "
باخدیقجا فخریمدن باشیم اوجالیر
غفیل گلیشیندن چیچک اسه یدی
داغیلیب اوزونده لچک اسه یدی
| Design By : Night Skin |
بووبلاگ هئچ بير قوروپ و پارتيايا باغلي دئيل يالنيزو يالنيزآذربايجان ادبيات ،موسيقي،فولکولور ، تورک مثللرنين ديرچليش و اينکشافيندا آديملايير وبو يولدا سيزدوستلارين يارديملاريني گوزله يير.بيزی اونوتمايين. آشاغیدا گلن لینک لرین محتوا سی باره ده، هئچ بیر مسوولیت بیزیم اوچون یاراتمیر تکجه اونلار بو وبلاگا لینک اولونوبلار .
